Cerkiew Greckokatolicka Wniebowzięcia NMP (Monaster Bazylianów)

Podstawowe dane:

Rok zbudowania: 1784
Rok odbudowy: 1948
Projektant: Dominik Merlini
Lokalizacja: ul. Miodowa 16

Ten klasycystyczny budynek z zewnątrz nie przypomina cerkwi. Wygląda jak zwykła, mieszkalna kamienica. Jedynie krzyż na szycie fasady świadczy o sakralnym przeznaczeniu budowli. Jest tak, ponieważ ten greckokatolicki kościół został wbudowany w bryłę budynku klasztornego.

Katolicy tradycji wschodniej pojawili się w Warszawie już w XVII wieku, jednak dopiero w następnym stuleciu doczekali się własnego duchowieństwa i świątyni. Ojcowie Bazylianie zostali sprowadzeni do Warszawy z Supraśla w 1781 roku. W tym właśnie roku rozpoczęto budowę świątyni. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce 12 maja 1781 roku, a zakończenie budowy i konsekracja świątyni nastąpiły 25 sierpnia 1784 roku. Jej projektantem był znany XVIII-wieczny architekt Dominik Merlini.

W II połowie XIX wieku, w ramach represji po Powstaniu Styczniowym, świątynię zamieniono na cerkiew, a zakonników wysiedlono. Ojcowie Bazylianie powrócili tu dopiero w 1930 roku. W czasie Powstania Warszawskiego budowla została spalona. Odbudowa miała miejsce w latach 1946-48.

Wnętrze kościoła jest przestronne, utrzymane w jasnej, białej tonacji, założone na planie ośmiokąta, przykryte kopułą. Niestety, oryginalny ikonostas nie zachował się, obecny pochodzi z 1991 roku. Tworzą go cztery cztery duże obrazy (z wizerunkami Matki Boskiej, Chrystusa, Św. Bazylego i Św. Jozafata) oraz cztery mniejsze. Historyczne są natomiast trzy obrazy autorstwa Franciszka Smuglewicza, pochodzące z XVIII wieku. W środku znajduje się obraz przedstawiający zaśnięcie Najświętszej Marii Panny a po bokach wizerunki Św. Onufrego i Św. Bazyla Wielkiego, założyciela zakonu Bazylianów.

Obecnie kościół służy parafii Greckokatolickiej, są tu odprawiane nabożeństwa w obrządku bizantyjsko-ukraińskim. Obiekt jest jednym z głównych ośrodków skupiających mniejszość ukraińską w Warszawie, w przedsionku świątyni można znaleźć tablicę z ogłoszeniami m.in. dla poszukujących pracy w Warszawie imigrantów z Ukrainy. Sam klasztor jest dziś ponownie siedzibą Ojców Bazylianów. W świątyni dwukrotnie gościł papież Jan Paweł II (w 1987 i 1999 roku).

Cerkiew Bazylianów z zewnątrz:

Wnętrze świątyni: