Pałac Małachowskich i kamienica firmy Roesler & Hurtig

Podstawowe dane:

Rok zbudowania: ok. 1745 (Pałac), 1784-85 (Kamienica)
Rok odbudowy: 1949
Projektanci: Pałac: nieznany, przebudowa Pałacu: Jakub Fontana (?), kamienica: Szymon Bogumił Zug, odbudowa: Zygmunt Stępiński (oba budynki)
Lokalizacja: ul. Senatorska 11, ul. Krakowskie Przedmieście 79

Chyba mało kto wie, że kamienica firmy "Roesler & Hurtig", znajdująca się na narożniku Miodowej i Krakowskiego Przedmieścia była pierwowzorem dzisiejszych supermarketów. To właśnie tu znalazł się, pod koniec XVIII wieku, pierwszy w Warszawie dom handlowy z prawdziwego zdarzenia.

Pałac Małachowskich i Kamienica firmy "Roesler & Hurtig" to zespół budynków znajdujący się po północnej stronie ulicy Miodowej, pomiędzy Krakowskim Przedmieściem a Senatorską. Pałac Małachowskich to barokowa budowla, wzniesiona w połowie XVIII wieku dla ówczesnego prezydenta Warszawy Józefa Benedykta Loupia. W drugiej połowie XVIII wieku pałac przebudowano dla kanclerza wielkiego koronnego Jana Małachowskiego (prawdopodobnie wg projektu Jakuba Fontany), stąd nazwa budynku. Pałac posiadał dziedziniec od strony Krakowskiego Przedmieścia i dwa boczne skrzydła. Otoczenie pałacu było pierwotnie bardzo okazałe, na dziedziniec prowadziły bramy, a za nimi znajdował się wodozbiór.

W 1784 roku pałac został zakupiony przez spółkę "Roesler & Hurtig", którą tworzyli trzej kupcy: bracia Jan Michał Roesler i Franciszek Leopold Roesler oraz Gaspar Hurtig. W latach 1784-85 dokonano rozbiórki bramy od strony Krakowskiego Przedmieścia, a także bocznych skrzydeł, a na dziedzińcu przed pałacem wzniesiono kamienicę, która stała się pierwszym w Warszawie domem handlowych. Witryny sklepowe, które zostały w nim urządzone, były wtedy jeszcze nowością. Dom handlowy zajął tylko parter budynku, na górnych kondygnacjach znalazły się luksusowe apartamenty do wynajęcia.

W latach 1886-88 przebito ulicę Miodową od Senatorskiej do Krakowskiego Przedmieścia, odsłonięto wówczas południową elewację pałacu i wybudowano łącznik pomiędzy nim a kamienicą, tworząc północną pierzeję ulicy.

Budynki uległy zniszczeniu w 1939 roku, ich odbudowa nastąpiła w latach 1948-49. Odbudowano je w formie XVIII-wiecznej, bez oficyn i łącznika między nimi, pozostawiając pomiędzy nimi niewielki dziedziniec.